Τι είναι ο καρκίνος του στομάχου;
Ο καρκίνος του στομάχου είναι η ανάπτυξη κακοήθους όγκου στον βλεννογόνο του στομάχου (περίπου 95% αδενοκαρκίνωμα). Διακρίνεται σε εντερικό τύπο (συχνότερος σε ηλικιωμένους, σχετιζόμενος με H. pylori (ελικοβακτηρίδιο)) και διάχυτο τύπο (συχνότερος σε νεότερους, με γενετική προδιάθεση).
Στη Δύση παρουσιάζεται συχνά σε προχωρημένο στάδιο λόγω έλλειψης οργανωμένου screening. Η θεραπεία είναι πολυπαραγοντική: χειρουργική γαστρεκτομή με ριζικό λεμφαδενικό καθαρισμό D2, σε συνδυασμό με περιεγχειρητική χημειοθεραπεία (FLOT).
Πόσο συχνός είναι;
Είναι η 5η συχνότερη μορφή καρκίνου παγκοσμίως και η 3η αιτία θανάτου από καρκίνο. Η συχνότητα ποικίλλει γεωγραφικά (πολύ υψηλή στην Ασία, μέτρια στη Νότια Ευρώπη). Στην Ελλάδα διαγιγνώσκονται περίπου 1.500 νέα περιστατικά ετησίως.
Η μέση ηλικία διάγνωσης είναι τα 68 έτη, με αναλογία ανδρών:γυναικών 2:1. Σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου (Ιαπωνία, Κορέα) εφαρμόζεται οργανωμένο screening με ενδοσκόπηση.
Πώς εκδηλώνεται;
Τα κυριότερα συμπτώματα του καρκίνου του στομάχου είναι:
- Επιγαστραλγία ή αίσθημα δυσπεψίας που δεν βελτιώνεται με συνήθη αντιόξινη αγωγή.
- Πρώιμος κορεσμός (αίσθημα πληρότητας με μικρές ποσότητες).
- Ανορεξία και ακούσια απώλεια βάρους.
- Ναυτία και έμετοι (καφεοειδείς εμέτους σε αιμορραγία).
- Δυσφαγία (κυρίως σε όγκους καρδίας ή γαστρο-οισοφαγικής συμβολής).
- Σιδηροπενική αναιμία αγνώστου αιτιολογίας.
- Μέλαινες κενώσεις.
- Σε προχωρημένη νόσο: ψηλαφητή μάζα, ασκίτης, λεμφαδενοπάθεια (Virchow).
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η έγκαιρη διάγνωση απαιτεί υψηλό δείκτη υποψίας:
- Ενδοσκόπηση ανωτέρου πεπτικού με πολλαπλές βιοψίες — η εξέταση εκλογής.
- Έλεγχος για Helicobacter pylori (ελικοβακτηρίδιο).
- CT θώρακος, κοιλίας και πυέλου με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό για σταδιοποίηση.
- Ενδοσκοπικός υπέρηχος (EUS) για ακριβή σταδιοποίηση T και Ν.
- Διαγνωστική λαπαροσκόπηση + κυτταρολογική περιτοναϊκής κοιλότητας για αποκλεισμό κρυφής περιτοναϊκής νόσου.
- PET-CT σε επιλεγμένες περιπτώσεις.
- Εργαστηριακός έλεγχος, καρκινικοί δείκτες (CEA, CA 19-9, CA 72-4).
- HER2 status — σημαντικό για στοχευμένη θεραπεία.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;
Στο ~10% των περιπτώσεων υπάρχει οικογενής συγκέντρωση και στο 1–3% πρόκειται για κληρονομικά σύνδρομα.
- Κληρονομικός Διάχυτος Γαστρικός Καρκίνος (HDGC) με μεταλλάξεις CDH1.
- Σύνδρομο Lynch.
- Σύνδρομο Peutz-Jeghers, Li-Fraumeni, οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση.
- Λοίμωξη Helicobacter pylori (κατηγορία I καρκινογόνο κατά WHO).
- Χρόνια ατροφική γαστρίτιδα και εντερική μεταπλασία.
- Διατροφή πλούσια σε αλατισμένα/καπνιστά τρόφιμα, χαμηλή σε φρούτα/λαχανικά.
- Κάπνισμα, παχυσαρκία.
- Προηγούμενη μερική γαστρεκτομή.
- Άνδρες >55 ετών.
Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές
Η επιλογή της κατάλληλης τεχνικής εξατομικεύεται για κάθε ασθενή, με βάση το στάδιο της νόσου, την ανατομία, τις συνυπάρχουσες παθήσεις και την επιθυμία του.
Υφολική Γαστρεκτομή + D2
Για όγκους του μέσου και του άπω στομάχου. Αφαιρείται το 75–80% του στομάχου μαζί με την πρώτη μοίρα του δωδεκαδακτύλου και πλήρης λεμφαδενικός καθαρισμός D2. Η αποκατάσταση γίνεται συνήθως με γαστρονηστιδική αναστόμωση Roux-en-Y. Διατηρείται τμήμα του στομάχου, με καλύτερη μετεγχειρητική διατροφή.
Ολική Γαστρεκτομή + D2
Για όγκους του εγγύς στομάχου, όγκους διάχυτου τύπου ή μεγάλες βλάβες. Πλήρης αφαίρεση του στομάχου με λεμφαδενικό καθαρισμό D2. Αποκατάσταση με οισοφαγονηστιδική αναστόμωση Roux-en-Y. Απαιτεί διατροφική προσαρμογή και συμπλήρωμα βιταμίνης B12.
Λαπαροσκοπική / Ρομποτική Γαστρεκτομή
Σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές για πρώιμα στάδια. Η ρομποτική προσπέλαση προσφέρει εξαιρετική απεικόνιση και ακριβή λεμφαδενικό καθαρισμό, ιδίως στην περιοχή της πύλης του σπλήνα. Ισοδύναμα ογκολογικά αποτελέσματα με μειωμένο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη ανάρρωση.
ESD (Ενδοσκοπική Υποβλεννογόνια Εκτομή)
Για πολύ πρώιμες βλάβες (T1a) χωρίς λεμφαδενική διήθηση, σε επιλεγμένους ασθενείς. Διενεργείται ενδοσκοπικά, χωρίς κοιλιακές τομές. Άριστα ογκολογικά αποτελέσματα σε κατάλληλες περιπτώσεις. Χρησιμοποιείται κυρίως στην Ιαπωνία και την Κορέα, με αυξανόμενη εφαρμογή στη Δύση.
Συχνές ερωτήσεις ασθενών
Πώς θα τρώω μετά την ολική γαστρεκτομή;
Μετά από ολική γαστρεκτομή, ο ασθενής τρώει μικρότερα και πιο συχνά γεύματα (6–8 ημερησίως). Με την πάροδο των μηνών, το νέο "εντερικό στομάχι" προσαρμόζεται και η ποσότητα αυξάνει. Διατροφολογική παρακολούθηση είναι σημαντική.
Τι σημαίνει D2 λεμφαδενικός καθαρισμός;
Είναι η ολική αφαίρεση των περιοχικών (D1) και περιαγγειακών (D2) λεμφαδένων. Αποτελεί τον διεθνή χρυσό κανόνα και σχετίζεται με σημαντικά βελτιωμένη επιβίωση σε σύγκριση με τον περιορισμένο D1.
Θα χρειαστώ χημειοθεραπεία;
Ναι, στις περισσότερες περιπτώσεις προχωρημένου τοπικού καρκίνου εφαρμόζεται περιεγχειρητική χημειοθεραπεία (FLOT). Σε ασθενείς υψηλού κινδύνου εφαρμόζεται και μετεγχειρητική θεραπεία.
Πρέπει να ελεγχθεί η οικογένειά μου;
Σε νεαρή ηλικία διάγνωσης (<50), σε διάχυτο τύπο ή σε οικογενές ιστορικό, συνιστάται γενετική συμβουλευτική και έλεγχος για HDGC σύνδρομο.
Τι είναι το «σύνδρομο dumping» και πώς αντιμετωπίζεται;
Είναι πιθανή επιπλοκή μετά τη γαστρεκτομή, λόγω ταχείας διέλευσης της τροφής στο λεπτό έντερο. Πρώιμα συμπτώματα (15–30 λεπτά μετά το φαγητό): κοιλιακό άλγος, διάρροια, αδυναμία, ταχυπαλμίες. Αντιμετωπίζεται με μικρά συχνά γεύματα, διαχωρισμό υγρών από στερεά και αποφυγή απλών σακχάρων. Με σωστή προσαρμογή, τα συμπτώματα σταδιακά υποχωρούν.