Τι είναι η οξεία σκωληκοειδίτιδα;
Η οξεία σκωληκοειδίτιδα είναι η οξεία φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης — ενός μικρού σωληνοειδούς τυφλού διαμορφώματος στην αρχή του παχέος εντέρου. Είναι η πιο συχνή επείγουσα ενδοκοιλιακή χειρουργική κατάσταση παγκοσμίως και απαιτεί άμεση διάγνωση και θεραπεία.
Διακρίνεται σε μη επιπλεγμένη (φλεγμονώδης), διατρητική και πλαστρόν (mass). Η ταχεία και σωστή χειρουργική αντιμετώπιση αποτρέπει επιπλοκές όπως διάχυτη περιτονίτιδα, ενδοκοιλιακό απόστημα και σήψη.
Πόσο συχνή είναι;
Ο δια βίου κίνδυνος εμφάνισης οξείας σκωληκοειδίτιδας υπολογίζεται σε 7–8% (περίπου 1 στους 13). Παρουσιάζεται σε όλες τις ηλικίες, με κορύφωση στις ηλικίες 10–30 ετών. Είναι περίπου ίσης συχνότητας σε άνδρες και γυναίκες, με ελαφρά υπεροχή στους άνδρες.
Στην Ελλάδα διενεργούνται περίπου 25.000–30.000 σκωληκοειδεκτομές ετησίως. Σήμερα, η συντριπτική πλειονότητα γίνεται με λαπαροσκοπική τεχνική.
Πώς εκδηλώνεται;
Τα κυριότερα συμπτώματα της οξείας σκωληκοειδίτιδας είναι:
- Πόνος που ξεκινά γύρω από τον ομφαλό και μέσα σε ώρες μετατοπίζεται στο δεξί λαγόνιο βόθρο.
- Ανορεξία (σχεδόν πάντα παρούσα).
- Ναυτία και έμετοι, κατά κανόνα μετά την έναρξη του πόνου.
- Χαμηλός πυρετός (38–38.5°C).
- Πόνος που επιδεινώνεται με κίνηση, βήχα ή με την πίεση/απελευθέρωση στο σημείο McBurney.
- Πιθανή δυσκοιλιότητα ή σπάνια διάρροια.
- Σε διάτρηση: γενικευμένη ευαισθησία και άκαμπτη κοιλιά (αμυντικός σπασμός).
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση συχνά είναι κλινική, αλλά συμπληρώνεται με εργαστηριακό και απεικονιστικό έλεγχο:
- Κλινική εξέταση: McBurney point, Rovsing, ψοϊτικό, θυροειδικό σημείο.
- Γενική αίματος (λευκοκυττάρωση με ουδετεροφιλία), CRP.
- Γενική ούρων για αποκλεισμό ουρολοιμώξεως.
- Υπερηχογράφημα κοιλίας — εξέταση πρώτης γραμμής, ιδίως σε παιδιά και νέες γυναίκες.
- CT κοιλίας με ενδοφλέβιο σκιαγραφικό — εξαιρετική ακρίβεια, ιδίως σε αμφίβολες περιπτώσεις.
- Στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας: αποκλεισμός γυναικολογικής αιτίας με υπερηχογράφημα έσω γεννητικών οργάνων.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;
Δεν υπάρχει συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση. Παρατηρείται όμως ελαφρώς αυξημένη συχνότητα σε άτομα με οικογενές ιστορικό σκωληκοειδίτιδας (πιθανώς λόγω ανατομικών παραλλαγών).
- Οικογενές ιστορικό σκωληκοειδίτιδας — ~3πλάσιος κίνδυνος.
- Νεαρή ηλικία (10–30 ετών).
- Λοίμωξη ή απόφραξη της σκωληκοειδούς (κοπρόλιθος, λεμφαδενική υπερπλασία).
- Παρασιτώσεις (σπάνια στη Δύση).
- Διατροφή χαμηλή σε φυτικές ίνες (αμφιλεγόμενο).
- Φλεγμονώδης νόσος εντέρου.
Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές
Η επιλογή της κατάλληλης τεχνικής εξατομικεύεται για κάθε ασθενή, με βάση το στάδιο της νόσου, την ανατομία, τις συνυπάρχουσες παθήσεις και την επιθυμία του.
Λαπαροσκοπική Σκωληκοειδεκτομή
Η μέθοδος εκλογής διεθνώς για μη επιπλεγμένη και επιπλεγμένη σκωληκοειδίτιδα. Διενεργείται μέσω 3 μικρών τομών (1×10mm, 2×5mm). Πλεονεκτήματα: εξαιρετική επισκόπηση όλης της κοιλίας, χαμηλότερο ποσοστό λοιμώξεων τραύματος, ταχεία ανάρρωση, καλύτερη αισθητική.
Αντιβιοτική Αγωγή (επιλεγμένες περιπτώσεις)
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις μη επιπλεγμένης σκωληκοειδίτιδας ή πλαστρόν (mass), η αρχική θεραπεία μπορεί να είναι αντιβιοτική. Όμως υπάρχει κίνδυνος υποτροπής 30–40% σε ένα έτος — η οριστική θεραπεία παραμένει η σκωληκοειδεκτομή.
Ανοιχτή Σκωληκοειδεκτομή
Σπάνια πλέον — επιφυλάσσεται για περιπτώσεις γενικευμένης περιτονίτιδας με σήψη ή σε ασθενείς με πολύ σύνθετο χειρουργικό ιστορικό. Η κλασική τομή McBurney παραμένει ασφαλής επιλογή.
Συχνές ερωτήσεις ασθενών
Είναι ασφαλής η αναμονή 24 ωρών;
Σε επιβεβαιωμένη οξεία σκωληκοειδίτιδα η θεραπεία πρέπει να γίνει εντός λίγων ωρών για την αποφυγή διάτρησης. Σε αμφίβολες περιπτώσεις, η ενεργός παρακολούθηση με επανεκτίμηση είναι αποδεκτή.
Μπορώ να αντιμετωπιστώ με αντιβιοτικά μόνο;
Σε επιλεγμένα, μη επιπλεγμένα περιστατικά, ναι. Όμως οι μισοί ασθενείς θα παρουσιάσουν υποτροπή μέσα στα επόμενα 5 χρόνια. Η σκωληκοειδεκτομή παραμένει η οριστική θεραπεία.
Θα έχω συμπτώματα μετά την επέμβαση;
Όχι. Η σκωληκοειδής δεν έχει σημαντικό λειτουργικό ρόλο. Οι ασθενείς επιστρέφουν σε πλήρως φυσιολογική ζωή χωρίς διατροφικούς ή άλλους περιορισμούς.
Πόσο γρήγορα μπορώ να επιστρέψω στη δουλειά;
Με λαπαροσκοπική τεχνική, οι περισσότεροι ασθενείς επιστρέφουν σε γραφειακή εργασία σε 5–7 ημέρες. Σε χειρωνακτική εργασία ή άθληση, 2–3 εβδομάδες.