Η πρόπτωση ορθού είναι η έξοδος ολόκληρου του τοιχώματος του ορθού μέσα από τον πρωκτό. Η ετήσια επίπτωση είναι περίπου 2,5 ανά 100.000, με τη μεγάλη πλειονότητα των ασθενών να είναι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Η οριστική θεραπεία είναι χειρουργική: κοιλιακή ορθοπηξία (λαπαροσκοπική ή ρομποτική) ή περινεϊκή επέμβαση, ανάλογα με τον ασθενή.
Τι είναι η πρόπτωση ορθού;
Πρόπτωση ορθού (πλήρους πάχους) ονομάζεται η έξοδος όλων των στιβάδων του τοιχώματος του ορθού μέσα από τον πρωκτικό δακτύλιο. Αρχικά εμφανίζεται μόνο κατά την κένωση ή την έντονη προσπάθεια και υποχωρεί μόνη της· με τον χρόνο μπορεί να χρειάζεται χειρωνακτική επαναφορά ή να παραμένει έξω μόνιμα.
Διακρίνεται από την πρόπτωση μόνο του βλεννογόνου (συχνά σε προχωρημένες αιμορροΐδες) και από τον εσωτερικό εγκολεασμό του ορθού, όπου το τοίχωμα αναδιπλώνεται προς τα κάτω χωρίς να βγαίνει από τον πρωκτό.
Πόσο συχνή είναι;
Η πρόπτωση ορθού είναι σχετικά σπάνια. Σε πληθυσμιακή μελέτη η ετήσια επίπτωση ήταν περίπου 2,5 ανά 100.000 κατοίκους, με περίπου 9 στους 10 ασθενείς να είναι γυναίκες και διάμεση ηλικία τα 69 έτη.
Μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε νεότερους ασθενείς, συχνά με ιστορικό χρόνιας δυσκοιλιότητας.
Πώς εκδηλώνεται;
Το βασικό σύμπτωμα είναι η αίσθηση ή η εμφάνιση μιας μάζας που βγαίνει από τον πρωκτό, αρχικά μετά την κένωση.
- Έξοδος του ορθού κατά την κένωση, τον βήχα ή την ορθοστασία
- Έκκριση βλέννας και ερεθισμός του δέρματος
- Αιμορραγία από τον εκτεθειμένο βλεννογόνο
- Ακράτεια κοπράνων ή αερίων (σε σημαντικό ποσοστό ασθενών)
- Δυσκοιλιότητα ή αίσθημα ατελούς κένωσης
Σπάνια, το ορθό που έχει βγει δεν επανέρχεται, πρήζεται και πονά (περίσφιξη). Αυτό είναι επείγον και χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση είναι κυρίως κλινική. Συχνά η πρόπτωση φαίνεται μόνο όταν ο ασθενής πιέζει, γι’ αυτό μπορεί να ζητηθεί εξέταση σε καθιστή θέση ή φωτογραφία από τον ίδιο τον ασθενή.
Πριν από το χειρουργείο συνήθως συστήνεται κολονοσκόπηση, ώστε να αποκλειστεί άλλη πάθηση του εντέρου. Ανάλογα με τα συμπτώματα, μπορεί να χρειαστούν δυναμική απεικόνιση της κένωσης (αφοδευσιογραφία) και ανορθική μανομετρία, ιδίως όταν υπάρχει ακράτεια ή δυσκοιλιότητα.
Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο;
- Γυναικείο φύλο και μεγαλύτερη ηλικία
- Χρόνια δυσκοιλιότητα και παρατεταμένη προσπάθεια κατά την κένωση
- Αδυναμία του πυελικού εδάφους (π.χ. μετά από πολλαπλούς τοκετούς)
- Προηγούμενες επεμβάσεις στην πύελο
- Παθήσεις του συνδετικού ιστού
Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές
Η πρόπτωση πλήρους πάχους δεν υποχωρεί με φάρμακα· η οριστική αντιμετώπιση είναι χειρουργική. Η επιλογή τεχνικής εξατομικεύεται με βάση την ηλικία, τη γενική κατάσταση, το μέγεθος της πρόπτωσης και τα συνοδά συμπτώματα (ακράτεια, δυσκοιλιότητα). Γενικά, οι κοιλιακές τεχνικές έχουν χαμηλότερη υποτροπή, ενώ οι περινεϊκές προκαλούν μικρότερη επιβάρυνση.
Λαπαροσκοπική ή ρομποτική κοιλιακή ορθοπηξία
Το ορθό κινητοποιείται και στερεώνεται στο ιερό οστό, συχνά με πλέγμα στην πρόσθια επιφάνεια (κοιλιακή πρόσθια ορθοπηξία). Χαμηλή υποτροπή και καλά λειτουργικά αποτελέσματα, ιδίως όταν συνυπάρχει δυσκοιλιότητα.
Επέμβαση Delorme
Αφαιρείται ο βλεννογόνος του ορθού που έχει προπέσει και το μυϊκό τοίχωμα πτυχώνεται, χωρίς τομή στην κοιλιά. Κατάλληλη για μικρότερες προπτώσεις και ασθενείς υψηλού χειρουργικού κινδύνου.
Περινεϊκή ορθοσιγμοειδεκτομή (Altemeier)
Αφαιρείται το τμήμα του εντέρου που έχει προπέσει μέσω του πρωκτού και γίνεται αναστόμωση. Επιλογή για μεγάλες προπτώσεις, ηλικιωμένους ή περιπτώσεις περίσφιξης.
| Επιλογή | Προσέγγιση | Διάρκεια | Νοσηλεία | Επιστροφή |
|---|---|---|---|---|
| Λαπαροσκοπική ή ρομποτική κοιλιακή ορθοπηξία | Ελάχιστα επεμβατική | 1,5–3 ώρες | 1–3 ημέρες | 2–4 εβδομάδες |
| Επέμβαση Delorme | Περινεϊκή | ~1 ώρα | 2–4 ημέρες | Υποτροπή: Υψηλότερη |
| Περινεϊκή ορθοσιγμοειδεκτομή (Altemeier) | Περινεϊκή | 1,5–2 ώρες | 3–5 ημέρες | Υποτροπή: Υψηλότερη |
Συχνές ερωτήσεις ασθενών
Η πρόπτωση ορθού υποχωρεί χωρίς χειρουργείο;
Η πρόπτωση πλήρους πάχους δεν θεραπεύεται με φάρμακα ή ασκήσεις. Οι φυτικές ίνες, η καλή ενυδάτωση και η φυσικοθεραπεία πυελικού εδάφους βελτιώνουν τα συμπτώματα, αλλά η οριστική αντιμετώπιση είναι χειρουργική.
Είναι το ίδιο με τις αιμορροΐδες;
Όχι. Στις αιμορροΐδες προπίπτουν διογκωμένα αγγειακά «μαξιλαράκια» του πρωκτού, ενώ στην πρόπτωση βγαίνει ολόκληρο το τοίχωμα του ορθού, με χαρακτηριστικές κυκλικές πτυχές. Η κλινική εξέταση κάνει τη διάκριση.
Είναι ασφαλές το πλέγμα στην ορθοπηξία;
Στις μεγάλες σειρές ασθενών με ελάχιστα επεμβατική κοιλιακή ορθοπηξία με πλέγμα, οι επιπλοκές που σχετίζονται με το πλέγμα είναι σπάνιες (περίπου 1–2%). Η επιλογή υλικού και τεχνικής συζητείται εξατομικευμένα.
Πότε είναι επείγον;
Όταν το ορθό βγει και δεν επανέρχεται, πρήζεται, αλλάζει χρώμα ή πονά έντονα. Τότε χρειάζεται άμεση εκτίμηση σε νοσοκομείο.
Βελτιώνεται η ακράτεια μετά την επέμβαση;
Σε πολλούς ασθενείς η εγκράτεια βελτιώνεται μετά τη διόρθωση της πρόπτωσης, αλλά όχι σε όλους. Η πιθανότητα βελτίωσης συζητείται πριν από την επέμβαση.