Λίγα πράγματα τρομάζουν περισσότερο από το να δει κανείς αίμα στις κενώσεις ή στο χαρτί. Η καλή είδηση είναι ότι οι περισσότερες αιτίες είναι καλοήθεις — υπάρχει όμως μία αυστηρή αρχή: το αίμα δεν πρέπει ποτέ να αποδίδεται «αυτόματα» σε αιμορροΐδες χωρίς εκτίμηση. Η εμφάνιση του αίματος δίνει ενδείξεις για την προέλευσή του, αλλά μόνο ο γιατρός μπορεί να επιβεβαιώσει την αιτία.

Τι «λέει» η εμφάνιση του αίματος

Η όψη και η θέση του αίματος δίνουν κάποιες ενδείξεις:

  • Ζωηρό κόκκινο στο χαρτί ή στην επιφάνεια των κοπράνων: συνήθως από το τελικό τμήμα (πρωκτός ή ορθό) — π.χ. αιμορροΐδες ή ραγάδα.
  • Σκούρο κόκκινο ή ανάμεικτο με τα κόπρανα: μπορεί να προέρχεται ψηλότερα στο παχύ έντερο.
  • Μαύρες, πισσώδεις κενώσεις (μέλαινα): υποδηλώνουν αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό (στομάχι ή δωδεκαδάκτυλο) και χρειάζονται άμεση εκτίμηση.

Προσοχή: αυτές είναι ενδείξεις, όχι διάγνωση. Δύο διαφορετικές αιτίες μπορεί να δίνουν παρόμοια εικόνα.

Οι συχνότερες αιτίες

  • Αιμορροΐδες: η πιο συχνή αιτία. Ζωηρό κόκκινο αίμα, συνήθως ανώδυνο, στο χαρτί ή στη λεκάνη.
  • Ραγάδα δακτυλίου (ραγάδα πρωκτού): μια μικρή σχισμή στον βλεννογόνο του πρωκτού. Δίνει ζωηρό κόκκινο αίμα μαζί με έντονο, οξύ πόνο κατά ή μετά την κένωση, συχνά έπειτα από σκληρές κενώσεις ή δυσκοιλιότητα. Είναι πολύ συχνή και συχνά παρερμηνεύεται ως «αιμορροΐδες».
  • Εκκολπώματα (εκκολπωματική νόσος): μπορεί να προκαλέσουν ανώδυνη, ενίοτε άφθονη αιμορραγία.
  • Πολύποδες και καρκίνος παχέος ή ορθού: μπορεί να αιμορραγούν, συχνά χωρίς πόνο — γι’ αυτό η αιμορραγία δεν πρέπει ποτέ να αγνοείται.
  • Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου (π.χ. ελκώδης κολίτιδα): αίμα συχνά με βλέννη, διάρροια ή κοιλιακό άλγος.
  • Λοιμώξεις / γαστρεντερίτιδα: παροδικά, συνήθως μαζί με διάρροια.

Πότε πρέπει οπωσδήποτε να εκτιμηθείτε

Ακόμη και χωρίς επείγοντα σημεία, η αιμορραγία χρειάζεται εκτίμηση όταν:

  • Είναι νέα, επίμονη ή υποτροπιάζει.
  • Συνοδεύεται από αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου (επίμονη διάρροια ή δυσκοιλιότητα).
  • Υπάρχει ανεξήγητη απώλεια βάρους, κόπωση ή αναιμία.
  • Είστε 45 ετών και άνω ή έχετε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου.

Πώς γίνεται η διερεύνηση

Η εκτίμηση ξεκινά με το ιστορικό και την κλινική εξέταση (δακτυλική εξέταση, πρωκτοσκόπηση). Ανάλογα με την εικόνα, την ηλικία και τους παράγοντες κινδύνου, μπορεί να χρειαστεί κολονοσκόπηση — η εξέταση που ελέγχει όλο το παχύ έντερο και μπορεί ταυτόχρονα να αφαιρέσει πολύποδες ή να πάρει βιοψία.

Σχετικά: Αιμορροΐδες · Ραγάδα δακτυλίου · Αιμορροΐδες: συντηρητική ή χειρουργείο; · Καρκίνος παχέος εντέρου · Προληπτικοί έλεγχοι ανά ηλικία

Το αίμα στο χαρτί σημαίνει σίγουρα αιμορροΐδες;

Όχι. Είναι η πιο συχνή αιτία, αλλά το ίδιο σύμπτωμα μπορεί να προέρχεται από ραγάδα δακτυλίου, εκκολπώματα, πολύποδες ή καρκίνο. Χρειάζεται ιατρική εκτίμηση για επιβεβαίωση.

Πώς ξεχωρίζω τη ραγάδα από τις αιμορροΐδες;

Η ραγάδα δακτυλίου τυπικά δίνει έντονο, οξύ πόνο κατά ή μετά την κένωση μαζί με ζωηρό κόκκινο αίμα, συχνά μετά από σκληρές κενώσεις. Οι αιμορροΐδες συνήθως αιμορραγούν ανώδυνα. Όμως μόνο η εξέταση το επιβεβαιώνει με ασφάλεια.

Πρέπει να ανησυχήσω αν ήταν λίγο και σταμάτησε;

Ακόμη κι ένα μικρό, παροδικό επεισόδιο αξίζει να αναφερθεί στον γιατρό, ιδίως αν υποτροπιάζει ή αν είστε 45 ετών και άνω ή έχετε οικογενειακό ιστορικό καρκίνου παχέος εντέρου.

Πότε είναι επείγον;

Σε μεγάλη ποσότητα αίματος, μαύρες πισσώδεις κενώσεις, ζάλη, αδυναμία ή λιποθυμία, έντονο κοιλιακό άλγος ή πυρετό. Αυτά χρειάζονται άμεση ιατρική βοήθεια.

Τι εξέταση θα χρειαστεί;

Ανάλογα με την περίπτωση: κλινική και πρωκτολογική εξέταση και, όπου ενδείκνυται, κολονοσκόπηση που ελέγχει όλο το παχύ έντερο και μπορεί ταυτόχρονα να αφαιρέσει πολύποδες ή να πάρει βιοψία.