Τα εκκολπώματα είναι μικροί «σάκοι» στο τοίχωμα του παχέος εντέρου — πολύ συχνοί με την ηλικία και συνήθως χωρίς συμπτώματα (εκκολπωμάτωση). Όταν φλεγμαίνουν ή μολύνονται, προκύπτει η εκκολπωματίτιδα, με χαρακτηριστικό πόνο συνήθως κάτω αριστερά στην κοιλιά, συχνά με πυρετό. Η απλή, μη επιπλεγμένη μορφή αντιμετωπίζεται συνήθως συντηρητικά (ξεκούραση, δίαιτα και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αντιβιοτικά). Οι επιπλοκές (απόστημα, διάτρηση) ή η υποτροπιάζουσα νόσος μπορεί να χρειαστούν επέμβαση. Μετά το οξύ επεισόδιο συνιστάται συνήθως κολονοσκόπηση για επιβεβαίωση και αποκλεισμό άλλων αιτίων.
Η εκκολπωματική νόσος είναι από τις πιο συχνές παθήσεις του παχέος εντέρου, ιδίως μετά τα 50 — και συχνά πηγή σύγχυσης, γιατί άλλο είναι να «έχεις εκκολπώματα» και άλλο να έχεις εκκολπωματίτιδα. Ας το ξεκαθαρίσουμε.
Τι είναι τα εκκολπώματα και η εκκολπωματίτιδα
Τα εκκολπώματα είναι μικροί θύλακες που προβάλλουν από το τοίχωμα του παχέος εντέρου (συχνότερα στο σιγμοειδές). Η απλή παρουσία τους λέγεται εκκολπωμάτωση και είναι πολύ συχνή με την ηλικία, συνήθως χωρίς κανένα σύμπτωμα. Όταν ένα ή περισσότερα εκκολπώματα φλεγμαίνουν ή μολύνονται, προκύπτει η εκκολπωματίτιδα.
Συμπτώματα
- Πόνος — τυπικά κάτω αριστερά στην κοιλιά, επίμονος.
- Πυρετός και αίσθημα κόπωσης.
- Μεταβολή στις κενώσεις (διάρροια ή δυσκοιλιότητα), φούσκωμα.
- Ορισμένες φορές αιμορραγία (εκκολπωματική αιμορραγία) — δείτε και «αίμα στις κενώσεις».
Πότε είναι επείγον
Απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό αν εμφανίσετε έντονο ή επιδεινούμενο πόνο, υψηλό πυρετό με ρίγος, αδυναμία να αποβάλετε αέρια/κενώσεις, επίμονους εμετούς ή σημαντική αιμορραγία. Αυτά μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκή (απόστημα, διάτρηση) που χρειάζεται άμεση εκτίμηση.
Διάγνωση
Στο οξύ επεισόδιο, η αξονική τομογραφία είναι η εξέταση εκλογής, γιατί επιβεβαιώνει τη διάγνωση και αναδεικνύει τυχόν επιπλοκές. Η κολονοσκόπηση αποφεύγεται στην οξεία φάση, αλλά συνιστάται αργότερα — αφού υποχωρήσει η φλεγμονή — για να αποκλειστούν άλλα αίτια, όπως ο καρκίνος.
Αντιμετώπιση
Μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα. Στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται συντηρητικά: ξεκούραση του εντέρου με σταδιακή δίαιτα (από διαυγή υγρά προς κανονική τροφή), επαρκή ενυδάτωση και — σε επιλεγμένες περιπτώσεις — αντιβιοτικά. Σύμφωνα με τα σύγχρονα δεδομένα, τα αντιβιοτικά δεν χρειάζονται πάντα στις ήπιες μορφές.
Επιπλεγμένη νόσος. Ένα απόστημα μπορεί να χρειαστεί παροχέτευση, ενώ η διάτρηση με περιτονίτιδα αποτελεί επείγον χειρουργικό περιστατικό.
Προγραμματισμένη χειρουργική. Σε υποτροπιάζουσα ή επιπλεγμένη νόσο, μπορεί να προταθεί προγραμματισμένη αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος (συνήθως σιγμοειδεκτομή), που σήμερα γίνεται συχνά λαπαροσκοπικά ή ρομποτικά με μικρές τομές και ταχύτερη ανάρρωση. Η απόφαση εξατομικεύεται.
Πρόληψη και τρόπος ζωής
Βοηθούν η διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες (φρούτα, λαχανικά, όσπρια, προϊόντα ολικής άλεσης), η καλή ενυδάτωση, η τακτική σωματική δραστηριότητα, η διατήρηση υγιούς βάρους και η αποφυγή καπνίσματος. Αυτά μειώνουν τον κίνδυνο επεισοδίων και υποτροπών.
Ανάρρωση μετά από επέμβαση
Όταν χρειαστεί προγραμματισμένη επέμβαση, η ελάχιστα επεμβατική προσέγγιση επιτρέπει συνήθως ταχύτερη κινητοποίηση και επιστροφή στις δραστηριότητες. Ο ακριβής χρόνος εξατομικεύεται. Δείτε αναλυτικά τη σελίδα για την εκκολπωματική νόσο και τις υπηρεσίες.
Ποια η διαφορά ανάμεσα σε εκκολπώματα και εκκολπωματίτιδα;
Τα εκκολπώματα είναι μικροί σάκοι στο τοίχωμα του παχέος εντέρου (εκκολπωμάτωση) — πολύ συχνοί και συνήθως χωρίς συμπτώματα. Εκκολπωματίτιδα ονομάζουμε τη φλεγμονή ή μόλυνση αυτών των εκκολπωμάτων.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Πιο συχνά, πόνος κάτω αριστερά στην κοιλιά, συχνά με πυρετό και μεταβολή στις συνήθειες του εντέρου. Ορισμένες φορές μπορεί να υπάρξει και αιμορραγία.
Χρειάζεται πάντα χειρουργείο;
Όχι. Η μη επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα αντιμετωπίζεται συνήθως συντηρητικά (ξεκούραση, δίαιτα και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αντιβιοτικά). Η επέμβαση αφορά επιπλοκές (απόστημα, διάτρηση) ή υποτροπιάζουσα νόσο και η απόφαση εξατομικεύεται.
Πρέπει να αποφεύγω ξηρούς καρπούς και σπόρους;
Όχι. Η παλιά αυτή σύσταση έχει ξεπεραστεί· τα σημερινά δεδομένα δεν στηρίζουν την αποφυγή ξηρών καρπών, σπόρων ή ποπ κορν. Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες είναι γενικά ωφέλιμη, αφού υποχωρήσει η οξεία φλεγμονή.
Χρειάζεται κολονοσκόπηση μετά το επεισόδιο;
Συνήθως ναι, αφού υποχωρήσει η οξεία φάση, ώστε να επιβεβαιωθεί η διάγνωση και να αποκλειστούν άλλα αίτια, όπως ο καρκίνος. Ο ακριβής χρόνος εξατομικεύεται.