Η επέμβαση Hartmann είναι μια επείγουσα εκτομή (συνήθως σιγμοειδούς) με δημιουργία τερματικής κολοστομίας και σύγκλειση του ορθικού κολοβώματος — χωρίς άμεση αναστόμωση, όταν αυτή θα ήταν επικίνδυνη. Η συνέχεια του εντέρου μπορεί να αποκατασταθεί σε δεύτερο χρόνο.
Τι είναι η επέμβαση;
Είναι εκτομή του πάσχοντος τμήματος (συνήθως σιγμοειδούς) με δημιουργία τερματικής κολοστομίας και σύγκλειση του ορθικού κολοβώματος — χωρίς άμεση αναστόμωση. Αποτελεί επέμβαση «διάσωσης» σε επείγον, όταν μια αναστόμωση θα ήταν επικίνδυνη.
Η συνέχεια του εντέρου μπορεί να αποκατασταθεί αργότερα (αναστροφή Hartmann).
Πότε χρειάζεται;
Ενδείκνυται σε επείγουσες καταστάσεις: επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα (διάτρηση/περιτονίτιδα), αποφρακτικός ή διάτρητος καρκίνος — όταν το φλεγμαίνον/ασταθές πεδίο καθιστά μια άμεση αναστόμωση υψηλού κινδύνου διαφυγής.
Προετοιμασία
Ως επείγον, προηγείται ταχεία σταθεροποίηση (υγρά, αντιβίωση), απεικόνιση και, όπου ο χρόνος επιτρέπει, προσήμανση θέσης στομίας.
Πώς γίνεται
Αφαιρείται το πάσχον τμήμα· το εγγύς κόλον εξέρχεται ως τερματική κολοστομία και το ορθικό κολόβωμα κλείνει, αποφεύγοντας συνειδητά μια επικίνδυνη αναστόμωση. Η επιλογή αυτή δίνει προτεραιότητα στην ασφάλεια του βαρέως πάσχοντος ασθενούς.
Εκτομή & τερματική κολοστομία
Αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος και ασφαλής εκτροπή, χωρίς επικίνδυνη αναστόμωση.
Αποφυγή διαφυγής
Επιλέγεται όταν το φλεγμαίνον/ασταθές πεδίο καθιστά επικίνδυνη την άμεση αναστόμωση.
Αναστροφή Hartmann
Αποκατάσταση της συνέχειας και κλείσιμο της στομίας μετά την πλήρη ανάρρωση.
Ανάρρωση
Η ανάρρωση εξαρτάται από τη βαρύτητα της οξείας νόσου· ακολουθεί εκπαίδευση στη διαχείριση της κολοστομίας. Η αναστροφή προγραμματίζεται αργότερα, ως ξεχωριστή επέμβαση, όταν ο ασθενής έχει ανακάμψει πλήρως.
Κίνδυνοι & αποτελέσματα
Οι επιπλοκές σχετίζονται με τη λοίμωξη, το τραύμα και τη στομία. Η στομία είναι συνήθως προσωρινή, αλλά σε ορισμένους ασθενείς παραμένει μόνιμη ανάλογα με την κατάσταση. Η επέμβαση αποφεύγει τον κίνδυνο διαφυγής μιας επείγουσας αναστόμωσης.
Συχνές ερωτήσεις ασθενών
Είναι μόνιμη η κολοστομία;
Όχι απαραίτητα. Η στομία είναι συνήθως προσωρινή και μπορεί να αναστραφεί σε δεύτερο χρόνο, όταν ο ασθενής έχει ανακάμψει. Σε ορισμένες περιπτώσεις παραμένει μόνιμη, ανάλογα με την κατάσταση.
Γιατί δεν γίνεται άμεση αναστόμωση;
Σε φλεγμαίνον ή ασταθές πεδίο (π.χ. περιτονίτιδα), μια άμεση αναστόμωση έχει υψηλό κίνδυνο διαφυγής. Η επέμβαση Hartmann αποφεύγει αυτόν τον κίνδυνο.
Πότε γίνεται η αναστροφή;
Προγραμματίζεται αφού ο ασθενής ανακάμψει πλήρως, συνήθως μετά από κάποιους μήνες, ως ξεχωριστή επέμβαση.
Είναι βαριά επέμβαση;
Εκτελείται σε επείγον, συχνά βαρύ πλαίσιο· ο στόχος είναι η ασφαλής αντιμετώπιση της οξείας νόσου με τον μικρότερο δυνατό κίνδυνο.