Η επέμβαση Hartmann είναι μια επείγουσα εκτομή (συνήθως σιγμοειδούς) με δημιουργία τερματικής κολοστομίας και σύγκλειση του ορθικού κολοβώματος — χωρίς άμεση αναστόμωση, όταν αυτή θα ήταν επικίνδυνη. Η συνέχεια του εντέρου μπορεί να αποκατασταθεί σε δεύτερο χρόνο.
Τι είναι η επέμβαση;
Είναι εκτομή του πάσχοντος τμήματος του εντέρου με τερματική κολοστομία και σύγκλειση του ορθικού κολοβώματος. Αποφεύγει μια επικίνδυνη αναστόμωση σε φλεγμαίνον ή ασταθές πεδίο και είναι αναστρέψιμη.
Πότε χρειάζεται;
Ενδείκνυται σε επείγουσες καταστάσεις: επιπλεγμένη εκκολπωματίτιδα (διάτρηση/περιτονίτιδα), αποφρακτικός ή διάτρητος καρκίνος, όταν μια άμεση αναστόμωση φέρει υψηλό κίνδυνο διαφυγής.
Προετοιμασία
Ως επείγον, προηγείται ταχεία σταθεροποίηση (ενδοφλέβια υγρά, αντιβίωση), απεικόνιση και, όπου ο χρόνος επιτρέπει, προσήμανση θέσης στομίας.
Πώς γίνεται
Αφαιρείται το πάσχον τμήμα· το εγγύς κόλον εξέρχεται ως τερματική κολοστομία και το ορθικό κολόβωμα κλείνει, χωρίς αναστόμωση. Σε δεύτερο χρόνο, μετά την ανάρρωση, μπορεί να γίνει αναστροφή με αποκατάσταση της συνέχειας.
Εκτομή & τερματική κολοστομία
Αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος και ασφαλής εκτροπή, χωρίς επικίνδυνη αναστόμωση.
Αποφυγή διαφυγής
Επιλέγεται όταν το φλεγμαίνον/ασταθές πεδίο καθιστά επικίνδυνη την άμεση αναστόμωση.
Αναστροφή Hartmann
Αποκατάσταση της συνέχειας και κλείσιμο της στομίας μετά την πλήρη ανάρρωση.
Ανάρρωση
Η ανάρρωση εξαρτάται από τη βαρύτητα της οξείας νόσου. Ακολουθεί εκπαίδευση στη διαχείριση της κολοστομίας. Η αναστροφή προγραμματίζεται αργότερα, όταν ο ασθενής έχει ανακάμψει πλήρως.
Κίνδυνοι & αποτελέσματα
Είναι επέμβαση διάσωσης σε βαριά πάσχοντες, γι' αυτό αποφεύγει τον κίνδυνο διαφυγής μιας επείγουσας αναστόμωσης. Πιθανές επιπλοκές σχετίζονται με τη λοίμωξη, το τραύμα και τη στομία· η αναστροφή είναι ξεχωριστή επέμβαση.
Συχνές ερωτήσεις ασθενών
Είναι μόνιμη η κολοστομία;
Όχι απαραίτητα. Η στομία είναι συνήθως προσωρινή και μπορεί να αναστραφεί σε δεύτερο χρόνο, όταν ο ασθενής έχει ανακάμψει. Σε ορισμένες περιπτώσεις παραμένει μόνιμη, ανάλογα με την κατάσταση.
Γιατί δεν γίνεται άμεση αναστόμωση;
Σε φλεγμαίνον ή ασταθές πεδίο (π.χ. περιτονίτιδα), μια άμεση αναστόμωση έχει υψηλό κίνδυνο διαφυγής. Η επέμβαση Hartmann αποφεύγει αυτόν τον κίνδυνο.
Πότε γίνεται η αναστροφή;
Προγραμματίζεται αφού ο ασθενής ανακάμψει πλήρως, συνήθως μετά από κάποιους μήνες, ως ξεχωριστή επέμβαση.
Είναι βαριά επέμβαση;
Εκτελείται σε επείγον, συχνά βαρύ πλαίσιο· ο στόχος είναι η ασφαλής αντιμετώπιση της οξείας νόσου με τον μικρότερο δυνατό κίνδυνο.