Η σπληνεκτομή είναι η αφαίρεση του σπλήνα, που γίνεται κατεξοχήν λαπαροσκοπικά. Επειδή ο σπλήνας συμμετέχει στην άμυνα του οργανισμού, απαιτείται εμβολιασμός πριν την επέμβαση και δια βίου προφύλαξη από ορισμένες λοιμώξεις.
Τι είναι η σπληνεκτομή;
Είναι η αφαίρεση του σπλήνα, οργάνου με ρόλο στο ανοσοποιητικό και στο αιμοποιητικό σύστημα. Εκτελείται κατεξοχήν λαπαροσκοπικά για φυσιολογικού ή μετρίου μεγέθους σπλήνα.
Επειδή ο σπλήνας συμμετέχει στην άμυνα έναντι ορισμένων μικροβίων, η επέμβαση συνοδεύεται από ειδικά μέτρα πρόληψης λοιμώξεων δια βίου.
Πότε χρειάζεται;
Ενδείκνυται σε αιματολογικές παθήσεις (π.χ. ανθεκτική ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα, κληρονομική σφαιροκυττάρωση), σε τραύμα με αιμορραγία, σε όγκους/κύστεις του σπλήνα και σε υπερσπληνισμό.
Η ένδειξη και ο χρόνος εξατομικεύονται σε συνεργασία με τον αιματολόγο, όπου χρειάζεται.
Προετοιμασία
Καθοριστικός είναι ο εμβολιασμός έναντι ελυτροφόρων μικροβίων (πνευμονιόκοκκος, μηνιγγιτιδόκοκκος, αιμόφιλος) — ιδανικά τουλάχιστον 2 εβδομάδες πριν από προγραμματισμένη σπληνεκτομή. Γίνεται πλήρης αιματολογικός έλεγχος και σχεδιασμός.
Πώς γίνεται
Λαπαροσκοπικά, κινητοποιείται ο σπλήνας, απολινώνονται με ασφάλεια τα πυλαία αγγεία και το όργανο αφαιρείται μέσα σε ασκό. Αναζητείται και αφαιρείται τυχόν επικουρικός σπλήνας (σημαντικό ιδίως στις αιματολογικές ενδείξεις).
Δίνεται προσοχή στη γειτονική ουρά του παγκρέατος. Σε πολύ μεγάλο σπλήνα ή τραύμα μπορεί να απαιτηθεί ανοιχτή προσέγγιση.
Λαπαροσκοπική
Η προτιμώμενη τεχνική: μικρές τομές, λιγότερος πόνος, ταχύτερη ανάρρωση.
Ανοιχτή
Σε μαζική σπληνομεγαλία ή τραύμα, όταν εξυπηρετεί την ασφάλεια.
Μερική σπληνεκτομή
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, για διατήρηση μέρους της ανοσολογικής λειτουργίας.
Ανάρρωση
Με τη λαπαροσκοπική προσέγγιση η ανάρρωση είναι σχετικά ταχεία. Χορηγείται ενημέρωση για τη δια βίου πρόληψη λοιμώξεων: επικαιροποίηση εμβολιασμών, άμεση αντιμετώπιση εμπύρετων επεισοδίων και, κατά περίπτωση, αντιβιοτική προφύλαξη.
Κίνδυνοι & αποτελέσματα
Πιθανές: αιμορραγία, κάκωση της ουράς του παγκρέατος, και μετεγχειρητική θρομβοκυττάρωση με κίνδυνο θρόμβωσης (π.χ. πυλαίας). Η σοβαρότερη μακροπρόθεσμη ανησυχία είναι η κεραυνοβόλος λοίμωξη μετά σπληνεκτομή (OPSI), γι' αυτό και τα μέτρα πρόληψης είναι κρίσιμα.
Συχνές ερωτήσεις ασθενών
Γιατί χρειάζομαι εμβόλια πριν την επέμβαση;
Ο σπλήνας βοηθά την άμυνα έναντι ορισμένων βακτηρίων. Ο εμβολιασμός πριν τη σπληνεκτομή μειώνει τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων μετά.
Μπορώ να ζήσω χωρίς σπλήνα;
Ναι. Άλλα όργανα αναλαμβάνουν μέρος των λειτουργιών του. Χρειάζεται όμως προσοχή στις λοιμώξεις, με εμβολιασμούς και έγκαιρη αντιμετώπιση του πυρετού.
Γίνεται λαπαροσκοπικά;
Ναι, κατεξοχήν. Η ανοιχτή προσέγγιση επιλέγεται σε πολύ μεγάλο σπλήνα ή σε τραύμα.
Τι είναι το OPSI;
Είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή λοίμωξη μετά τη σπληνεκτομή. Προλαμβάνεται με εμβολιασμούς, ενημέρωση και έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση σε πυρετό.